O Kielczy

Kielcza to najstarsza wioska gminy Zawadzkie, położonej w powiecie strzeleckim w województwie opolskim. Obecnie zajmuje obszar 2046 ha. Przez miejscowość przepływa rzeka Mała Panew, otaczają ją rozległe łąki, pola oraz lasy. W Kielczy mieszka 1846 osób (stan na 31.12.2018, BIP Zawadzkie). Przez wioskę przebiega nieczynna już linia kolejowa relacji Opole – Tarnowskie Góry oraz droga wojewódzka nr 901.

Historia miejscowości sięga średniowiecza, ponieważ z tego okresu pochodzą pierwsze dokumenty potwierdzające istnienie osady rycerskiej. Wiadomo, że na przełomie XIII i XIV wieku właścicielem miejscowości był rycerz Scarbimir z rodu Awdańców (Rajman, 2003). Z zapisów historycznych dowiadujemy się, że wioska nosiła różne nazwy: ok. 1200 r. – de Kelcia lub de Kyelcze (Labuda, 1983), ok. 1300 r. – Kelcza Scarbinu, Kelcza Wloczhiborn, alia Kielcza (Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, cytowane za: Szulc 2009, s. 225), 1438 r. – Kelicz, 1743 r. – Keltsch (Borek, 1972), 1935 r. – Keilerswalde, 1945 r. – Kielcza (Księgi Metrykalne). Nazwa wioski wywodzi się od jej położenia. Kielcza jest otoczona lasami, w których żyje wiele dzików, a Kieltsch/Kielcza najprawdopodobniej oznacza nazwy kłów dzików, które nazywano „kelcami”. Podczas II wojny światowej nazwę miejscowości zmieniono na Keilerswalde, a to określenie także kojarzy się z lasem (Wypior, 2009).

Kielcza składa się z kilku części. Najstarszą częścią jest obszar wokół kościoła. Obok niego znajduje się pagórek, który jest pozostałością po średniowiecznym grodzie. Prawdopodobnie mieściła się tam wieża obronno-mieszkalna. Kolejnym, najstarszym obszarem wioski jest Nowa Wieś (Neudorf) (mapa 1). W roku 1933 miejscowość zaczęła się rozrastać. Poszczególne części wioski noszą charakterystyczne nazwy – Kolonie Neudorf, Gensidziubek, Kolonie Gorki, Samosche, Foersterei., Powoły, Dzioły, Kobyla (mapa 1). Obecnie Kielcza posiada 24 ulice, ale tradycyjne nazwy zachowały się i do dzisiaj – najczęściej najstarsi – mieszkańcy Kielczy ich używają.

Lata pięćdziesiąte XX wieku przyniosły wiele zmian aministracyjnych. W 1954 roku weszła w życie reforma podziału administracyjnego, która doprowadziła do rozbicia gminy, którą Kielcza tworzyła wraz z sąsiednimi wioskami: Żędowicami, Borowianami i Krupskim Młynem. Od tej pory Kielcza stanowiła samodzielną gromadę (w skład której wchodziły jeszcze Borowiany). Na początku lat 60 rozpoczęły się dyskusje o ewentualnym połączeniu gromad Kielczy i Żędowic w jedną jednostkę. Przedstawiciele obydwu wiosek mocno walczyli o odrębność, jednak z dniem 1 stycznia 1969 r. obie wioski połączono w gromadę Zawadzkie (Baron, 2009). W ten sposób od Kielczy odłączono Borowiany, które wraz z Krupskim Młynem od wieków łączyły stosunki społeczne, gospodarcze i administracyjne z opolską miejscowością, a teraz zostały przydzielone do województwa katowickiego. Śladem tego historycznego związku jest fakt, iż Borowiany nadal należą do parafii pod wezwaniem św. Bartłomieja w Kielczy.

Mapa 1. Kielcza (Keilerswalde) w 1942 r.

W dniu 29 listopada 1972 r. sejm PRL uchwalił ustawę „o stworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych” (Dziennik Ustaw, 1972 r., nr 49, poz. 312). Na jej mocy zostały zlikwidowane gromady i przywrócono gminy zbiorowe. Powstała gmina zbiorowa Zawadzkie, w której skład wchodziło miasto Zawadzkie, sołectwo Kielcza oraz sołectwo Żędowice. Po 1989 roku powrócono do tworzenia wspólnot gminnych, powiatowych i wojewódzkich. Dla Kielczy oznacza to, że należy do gminy Zawadzkie, powiatu strzeleckiego oraz województwa opolskiego.